Wat is dat, Lycaon?

Staat wel duur he, die naam: Lycaon. Zou het lekker zijn? Of, kun je het aan? Misschien is het wel zomaar een kulwoord?

De keuze van deze domeinnaam was puur persoonlijk. Ik vind het inderdaad een mooie klank hebben, maar vooral heb ik heel veel affiniteit met honden, wolfachtigen en de afrikaanse wilde hond in het byzonder. En diens naam is Lycaon Pictus, ook wel painted dog genaamd. Verder wordt lycaon ook wel uitgelegd als hondachtige of wolfachtige.

Opvallend bij elke volgende manier van uitleggen is, dat je steeds een lijntje kunt ontdekken naar het vierbenige zoogdier.



Jupiter licht de goden in over Lycaon, voormalig heerser van Arcadië.

"Wees gerust: Lycaon heeft zijn verdiende loon gekregen. Zijn slechte faam was mij al meermaals ter ore gekomen. Om ze te onderzoeken daalde ik van de Olympus af en trok als mens door de aardse landen. De werkelijkheid was erger dan wat ik gehoord had! Achter het Arcadisch gebergte lag de woning van die heerser. Door tekens maakte ik duidelijk dat er een god in huis was. De mensen knielden in gebed, maar Lycaon lachte hen uit en zei dat hij eerst wou bewezen zien dat ik wel een god was.

's Nachts wou hij mij in mijn slaap vermoorden, maar eerst keelde hij met zijn dolk nog een krijgsgevangene, kookte diens ledematen en roosterde de rest boven het vuur. Toen hij mij dit voorzette, liet ik het dak instorten. Hij vluchtte weg in doodsangst.

Ver weg jankte hij hoewel hij trachtte te roepen; zijn mond verklankte zijn bloeddorst. Van dan af richtte hij zijn moordlust op dieren in het veld: hij werd een wolf. Kleren werden vacht, armen en benen werden poten. Toch toonde hij nog tekens van zijn oude staat: dezelfde bruingrijze kleur, dezelfde wreedheid, zijn ogen lichtten even fel en hij zag er nog even woest uit. Daarmee werd nog maar één huis van kwaad te gronde gebracht. Daarom is mijn voorstel dat heel het mensdom gestraft wordt."



Weerwolf !

Een weerwolf is in de mythologie een mens die de gedaante van een wolf aan kan nemen, of een wezen dat zich als wolf of als mens kan manifesteren. De naam komt van het Angelsaksische "wer" (dat weer verwant is aan het Latijnse "vir" = man) dat 'mens' betekent, en wolf en betekent dus eigenlijk menswolf. Ook de aan het Grieks ontleende term 'lycanthroop' die hetzelfde betekent, wordt wel aangetroffen. Absoluut een kwaadaardig wezen met een menselijke gedaante, getroffen door een soort verschrikking: ’s nachts verandert hij in een wolf om door de bossen te dwalen.

Behalve de echte mythen die al eeuwen in allerlei streken circuleerden, is ook in recente tijden veel fictie over de weerwolf verschenen. De weerwolfmythe is onderwerp van zeer veel boeken en griezelfilms. Ook in games en computerspelletjes in het een populair thema, zelfs tekenfilms hebben hun eigen harige versie van deze wezens.

De overgang van mens naar wolf kan plaatsvinden op vaste tijden, maar veelal bij volle maan, en dan een paar uur tot enkele dagen duren. Overigens in sommige gevallen ook bij het optreden van hevige emotie, met name woede of lust, of door bewuste magie van de weerwolf zelf of van een tovenaar die van iemand een weerwolf maakt door een vloek. De weerwolf staat zo voor het dierlijke in de mens en dat maakt hem zo aantrekkelijk als onderwerp.

Afgezien van de doelbewuste acties zoals het dragen van magische mantels van wolfshuid of deelname aan magische rituelen, waren er vele manieren waarop je ten prooi kon vallen aan deze kwaadaardig gedaanteverwisseling. Een ieder die water dronk uit een poel op een wolvenspoor of veelvuldig door wolven bezochte beekjes, zou zeker een weerwolf worden. Zo ook iedereen die het vlees of de hersenen van een wolf at, of zelfs maar het vlees van een schaap dat door een wolf was gedood. De middeleeuwers uit Europa putten troost uit de gedachte dat weerwolven op een afstand konden gehouden worden door stukjes wolfsnagel boven de huisdeur te bevestigen.

Weerwolven kunnen, alweer volgens de mythologie, niet tegen zilver of wijwater: dit verzengt ze als ze ermee in contact komen en slechts met een zilveren of gewijde kogel kan de weerwolf worden gedood. Mensen die door weerwolven worden gebeten en niet opgegeten worden zelf soms weerwolven. Echter, wanneer zij de weerwolf die hen beet kunnen doden voordat het volle maan is of voor zij zelf bloed hebben geproefd, zullen ze verlost zijn van deze gruwel.

Het moment dat de weerwolf gedood wordt, neemt deze zijn menselijke gedaante weer aan, en zo vind je zijn lichaam terug... naakt.



Lycantropie

Wat is dat voor iets ongrijpbaars ? Nah, het duidt op veel dingen, maar eigenlijk is het een geestelijke aandoening. Iemand die lijdt aan lycantropie kan plotse wanen krijgen en beeldt zich dan in een wolf te zijn. Meestal een wolf, want in gebieden waar wolven niet het bekende wilde beest zijn, komt ook de inbeelding een beer, een leeuw of om het even welk wild dier te zijn voor.

Zo kan het zomaar voorkomen, dat iemand zich ineens op een ander mens stort en diens strot probeert af te bijten. Werkelijk. Ook gedragen deze mensen zich dierlijk, zijn tijdens deze aanvallen oersterk en niet voor enige rede vatbaar, willen rauw vlees eten en zijn hun tafelmanieren vergeten.

Er zijn echter ook veel mensen met deze aandoening niet gediagnosticeerd, en hebben een heel andere naam gekregen. Zwaar geestelijk gestoord, autistisch, noem het maar op. Of wat te denken van mensen die een aandoening hadden als deze, en vanwege weerwolverij werden verketterd en gedood ?

Nou is het niet raar, dat vroeger werd gedacht aan weerwolverij, wanneer bijvoorbeeld een hondsdol dier een mens had gebeten. Deze mens kreeg eerst symptomen van geestesziekte en vlak voor de dood intrad werden die symptomen echt gruwelijk... het lijden van die mens ook, maar daar werd door omstanders dan niet meer bij stilgestaan. De schuimbekkende zieke werd soms uit zijn lijden verlost, als genadeslag.

Maar echt veel komt lycantropie niet voor... gedocumenteerd dan. In de tweede eeuw na christus onderkende de geleerde Marcellus Sidetes deze aandoening, maar met name in de middeleeuwen werden veel mensen verketterd, waaronder lycantropen en hoewel dat tegenwoordig, zeker in de westerse landen beter onderkend wordt, hoor je er toch niet zoveel van.



De evolutie van Lycaon Pictus.

* regnum: Metazoa (animalia - weefseldieren, meercellige dieren)
    - voeding door ingestie of phagotrofie, geavanceerde multicellulaire organisatie waarin weefsels te onderscheiden zijn; bevatten collageen, spermatozoa.

* subregnum: Eumetazoa (gastraeozoa - orgaandieren, geavanceerde meercellige dieren)
    - er is een zintuig-, zenuw- of spierweefsel gedifferentieerd; cellen tot epithelia en meestal ook tot organen verenigd; er is altijd een darm aanwezig.

* superphylum: Bilateria (bilateralia - bilaterale dieren, tweezijdig symetrische dieren)
    - bilateraal symmetrisch; het lichaam is over de lengteas verdeeld in 2 helften die elkaars spiegelbeeld zijn; mondopening en belangrijke zintuigen die voor de voortbeweging zorgen liggen vooraan, aan het kopeinde; hier komen ook de speciale delen van het zenuwstelsel tot ontwikkeling; een latere wijziging van tweezijdige- in radiale symmetrie komt alleen bij de stekelhuidigen voor.

* phylum: Coelomata
    - lichaamsholte (coelom) is omgeven door epitheelwand.

* subphylum: Deuterostomia (nieuwmondigen)
    - mond wordt tot anus of sluit zich geheel; er ontstaat een nieuwe darmingang; de cellen van het embryo zijn tijdens de eerste delingsfasen meestal nog onbestemd.

* tribus: Chordata (chordadieren)
    - dieren met chorda dorsalis (ruggestreng) soms alleen in embryonaal stadium.

* superclassis: Vertebrata (craniata - gewervelde dieren)
    - hersenen steeds in schedelholte; ruggegraat; gesegmenteerd.

* classis: Mammalia (zoogdieren)
    - behaarde huid met klieren; constante lichaamstemperatuur (tussen 36 en 41 graden Celsius; volledige dubbele bloedsomloop; alle soorten in het bezit van longen waardoor ze atmosferische lucht ademen; de onderkaak bestaat uit een enkel bot.

* subclassis: Theria (echte zoogdieren)
    - levendbarend.

* infraclassis: Eutheria (placenthalia, monodelphia - hogere zoogdieren)
    - placentavormende zoogdieren; de jongen worden in een ver ontwikkeld stadium geboren.

* superordo: Ferungulata

* ordo: Ferae

* subordo: Carnivora (roofdieren)
    - het gebit is op het verscheuren van vlees ingericht; De hoektanden zijn meestal lange vangtanden, laatste van de vier valse kiezen in de bovenkaak is net als de voorste in de onderkaak sterk vergroot en hebben een snijdende kroon (scheurkiezen); allen met nestblijvende jongen.

* infraordo: Fissipedia (landroofdieren)

* superfamilia: Arctoidea (canoidea)

* familia: Canidae (hondachtigen)
    - teengangers; kop met spitse snuit en grote rechtopstaande oren; gespierd lichaam met lange poten met niet-intrekbare nagels; een vrij lange, dichtbehaarde staart; de pels is met uitzondering van die van de hyenahond nooit gevlekt; de dieren kunnen hoge snelheden halen (rond 50 km per uur) en hebben een lang uithoudingsvermogen; algemene tandformule: 3/3, 1/1, 4/4, 2/3, meestal 42 tanden.

*subfamilia: Octocyoninae (lepelhonden)

*genus: Lycaon

*species: Lycaon Pictus (afrikaanse wilde hond)




foto © Anna.M